ایرانیکا

۱: اندکی از تاریخچه ی نجوم

2010-07-20T16:00:00Z

دانش نجوم به شاخه های گوناگونی دسته بندی می شود.

برای نمونه می توان از ستاره شناسی (Astronomy)، اخترفیزیک (Astrophysics) و پیش بینی های نجومی (Astrology) نام برد. این دانش همگانی و زیبا در طول زندگی خود سه دوره ی تاریخی را تجربه کرده است:

۱) زمین مرکزی ۲) خورشید مرکزی ۳) کیهانی

۱) زمین مرکزی: این دوره از تاریخ باستان آغاز شده بود و تا قرن شانزدهم ادامه داشت. هرچند شواهدی وجود دارد که انسان ها در نقاط گوناگون کره ی زمین این تصور را از کیهان نداشتند و حتی سند محکمی برای درک ساختار واقعی خلقت توسط دانشمندان ایرانی وجود دارد، اما تصور کلی انسان ها بر زمین مرکزی بود. در این دوران مردم و حتی دانشمندان زمین را مرکز کیهان می دانستند و تصور می کردند که تمام اجرام آسمانی به دور زمین می چرخند و زمین در میان آن ها ساکن ایستاده است.

با وجود خرافات بسیار، کشف های سودمند زیادی در این دوره صورت گرفت. دایرة البروج (مسیر حرکت ظاهری خورشید در میان ستارگان) به دقت تمام تعریف شد. دوره ی کامل خورشیدگرفتگی و ماه گرفتگی تعیین گردید و حتی در قرن دوم پیش از میلاد به حرکت محور زمین نیز پی برده شد.

۲) خورشید مرکزی: این دوره در قرن هفدهم آغاز شده بود و تا سال های پایانی قرن نوزدهم ادامه داشت. در این دوره تصور می شد زمین و دیگر سیارات به دور خورشید می گردند و خورشید در مرکز است. مانند همان پنداشتی که در کودکی داشته ایم و خورشید را ثابت فرض می کردیم، هرچند برای کودکان امروزی مرکز نبودن خورشید موضوعی آشکار است!

نیکولاس کوپرنیک در این باره در کتاب خود، "درباره گردش افلاک آسمانی" می گوید: «در میانه همه، خورشید بدون حرکت می پاید. به راستی، چه کسی در این معبد عظیم و زیبا، منبع نور را در جایی جز آنجا که بتواند همه ی قسمت های دیگر را بیفروزد و روشنایی بخشد، قرار می دهد؟ پس در اساس این برگزیدگی، تقارن قابل ستایش در جهان و هماهنگی بارزی در حرکت و اندازه ی کرات می یابیم، آن چنان که به هیچ وجه دیگری نمی توانست باشد».

۳) کیهانی: این دوره در قرن بیستم آغاز شده است و تا کنون ادامه دارد. در این دوره حرکت زمین به دور خود و خورشید به خوبی آشکار شد و روشن گشت که کهکشانی که منظومه ی خورشیدی ما در آن قرار دارد و راه شیری خوانده می شود، تنها یکی از کهکشان های بی شماری است که برخی بزرگ تر و برخی کوچک تر از کهکشان ما هستند.

در این دوره منجمان و محققان توانسته اند دانسته های خود را با استفاده از ابزارهای گوناگون و قدرتمندی چون تلسکوپ فضایی هابل افزایش دهند و روبات ها و ماهواره های زیادی را برای کاوش به فضا و دیگر سیارات بفرستند.

ویژگی جالب توجه این دوره این است که در آن، منجمان آماتور سربرآوردند و به پیشرفت های قابل توجهی در زمینه ی نجوم همگانی و حتی نجوم حرفه ای دست یافتند!

درسنامه ی آموزش نجوم مقدماتی

2010-07-20T15:11:08Z

یکی از طرح هایی که برای نخستین بار در اینترنت از سوی ایرانیکا ارایه شده بود، درسنامه آموزش نجوم مقدماتی بود که استقبال خوبی از آن صورت گرفت و مرجع مناسبی برای علاقه مندان بود. اما با تعلیق فعالیت این پایگاه، درسنامه آموزش نجوم نیز عملا از کار افتاد.

در ویرایش تازه ی ایرانیکا بار دیگر از آغاز درسنامه آموزش نجوم را پربارتر پی می گیریم و هم چون گذشته در جهت به روز کردن آن گام برمی داریم. این درسنامه از آموزش نجوم مقدماتی آغاز خواهد شد و تلاش می شود درس ها به بیانی ساده و برای عموم نوشته شود تا راهگشای علاقه مندان به این دانش زیبا باشد.

سه شنبه ها و آدینه ها منتظر درس های نجومی باشید.

نیروی دوباره ی ایرانیکا !

2010-07-05T19:30:00Z

بنا بود بسیار زودتر از این بازگردیم و درکل بنا بر رفتن نبود، اما شرایط به گونه ای رقم خورد که جامعه و به ویژه جامعه ی دانش، فرهنگ و هنر کشور در شوکی ژرف فرو رفت که بیرون آمدن از آن، روزنه های امید بزرگ تری را می طلبید. هزینه ی زیادی در این راه داده شد و سهم فرهیختگان ایران زمین نیز از این هزینه کم نبود.

اکنون این روزنه ی سبز امید به بلوغ رسیده است و ایده ها و درس های ناب و بکری را می توان از آن گرفت. به این امید که با یاری خداوند در این راه بزرگ سهمی هرچند اندک داشته باشیم، دوباره بازگشتیم تا در جهت رشد دانش، فرهنگ و هنر این کهن دیار و مردمان پاکش گام های استوارتر و راستین تری از گذشته برداریم.

در این راه اگر کاستی هایی هم داشته باشیم، اما امید و باورمان را فراموش نخواهیم کرد. با هم راه سبز امید را می پیماییم و به روشنایی ایران خواهیم رسید و سربلندتر از همیشه اش خواهیم ساخت. چون خدا با ماست.

دگرگون می سازیمش، امیدوار باشید

ایرانیکا با قدرت بازگشته است !

اشکالات و کاستی های گذشته را ببخشید و با ما برنامه هایی گسترده را پی بگیرید. ما به ایرانی پرشور و فرهیخته می اندیشیم.